Stara planina – Park prirode

3 Dec

 Stara planina prostire se svojim južnim padinama u severoistocnom delu opštine Pirot, a ujedno . predstavlja prirodnu i administrativnu granicu prema susednoj Bugarskoj (granica se pruža planinskim bilom). Na teritoriji opštine Pirot nalazi se najviši vrh Stare planine – vrh Midžor sa 2170 m nadmorske visine, cime ovu planinu svrstava medu najviše u Srbiji i na Balkanu.

Stara planina

Stara planina

Na Staru planinu može se stici iz više razlicitih pravaca, ali je najpristupacniji prilaz iz pravca Pirota, a ujedno je jedan od najatraktivnijih. S toga je Stara planina pravi izazov za planinare i ljubitelje prirode i druge zainteresovane putnike namernike i putnike koji vole odmor u domacoj radinosti:

Midžor (2170m) – vrh je pristupacan iz pravca sela Topli Do, odakle se stiže pešackom stazom preko Dugog bila. Prilaz sa bugarske strane na Midžor je skoro nemoguc, tako da je osvajanje Stare planine i njenog najveceg vrha najbolje i najatraktivnije sa pirotske strane. i to iz pravca Toplog dola preko Babinog zuba, drugi pravac preko zavojskog jezera na Topli do preko Babinog zuba i treci pravac preko gornjeg visoka i sela Dojkinci kojim se ide preko Mramora (1759 m) i Pilja (1467m) na Topli do i preko Babinog zuba može se stici do Midžora markiranim planinarskim stazama . Lokalitet predstavljen slivom Toplodolske reke, od njenog ušca u Visocicu do Dugog bila i Midžora, smatra se jednim od najvecih muzejom prirodnih skulptura u pešcaru, a najlepši prizor se pruža u toku zime kada se crvenilo stena ukombinuje sa belilom snegom prekrivene okoline.;

Babin zub – (1710-1758m) – vrh koji se nalazi na teritoriji opštine Knjaževac, ali se ukljucuje u turisticku ponudu i pirotske opštine (kao komplementarna vrednost). Nalazi se na 1,2km jugozapadno od Midžora i izrazito dominira okolinom jer je gotovo u potpunosti bez vegetacije.

Vražija glava (1934m) – prostire se jugoistocno od Midžora, na glavnom planinsko bilu. Pristup ovom vrhu moguc je iz pravca sela Dojkinci, ali se pri tom mora savladati veliki uspon. Odmah ispod vrha nalazi se strogi prirodni rezervat „Vražija Glava“ Kopren (1963m) – vrh u cijem se podnožiju nalazi strogi prirodni rezervat „Kopren“, (postoje markirane planinarske staze)

Tri cuke (1933 m) – vrh koji se nalazi jugoistocno od vrha Midžor i delom predstavlja strogi prirodni rezervat „Tri cuke

Bratkova strana – vrh (1943 m) strogi prirodni rezervat . Postoji markirana planinarska staza.

Krvave bare – vrh ( 1810 m). Postoji markirana planinarska staza.

Uredbom iz 1997. g. Stara planina je stavljena pod zaštitu i proglašena je za park prirode. Kao takva svrstana je u prvu kategoriju zaštite. Celo ovo podrucje karakteriše veliki broj biljnih i životinjskih vrsta, a posebno onih koje su endemicne pa zato i cine ovo podrucje specificnim i interesantnim sa svih aspekata a posebno sa aspekta turizma. Karakteristicne endemicn biljne vrste su:žbunasta jova, planinaska sasa, gorocvet, šumski ljiljan, patuljasta perunika, rosulja, runolist, lincura, beli lokvanj, Pancicev pelen, tu raste i najmanji bor u Evropi, bor krivulj, smrca, hrast lužnjak u ataru sela Sopot, crni bor u ataru sela Rsovci i druge vrste medu kojima su 40 biljnih vrsta prirodne retkosti. Što se životinjskog sveta tice, tu se mogu sresti sledece ptice: veliki tetreb, koga još ima samo na Tari, patuljasti orao, suri orao, droplja, sova i dr. U ovom delu ima preko 200 vrsta ptica, a od toga 92 se vode kao prirodna retkost. Od drugih životinjskih vrsta, tu su prisutni medved, srne, divlje svinje, jelen lopatar, vidre, divokoza, slepo kuce, kuna zlatica,divlja macka, jazavac, vuk, lisica, puh lešnikar, snežna voluharica (relikt), veverica i dr. Na podrucju Stare planine “Arbinje” je pod zaštitom od 1985. g. pod nazivom “Smrca”, lokalitet “Tri cuke”, stanište bora krivulja, lokalitet “Bratkova strana” stanište smrce, kleke, borovnice i tetreba, lokalitet “Vražja glava” stanište bukve i javora, lokalitet “Kopren” stanište biljke rosulje.

Vodopadi

     Neke od prirodnih atrakcija kao što su vodopadi zavreduju pažnje tako da za iskusne planinare i ljubitelje prirode predstavljaju posebnu atrakciju koju vredi obici uz pomoc planinarskog društva “Vidlic” iz Pirota.Neki od tih vodopada su:

Vodopad Tupavica kod sela Dojkincu, visine oko 15 m

Kurtulski skok – vodopad, visine 27 m

Cunguljski skok – vodopad, visine 42 m

Piljski vodopad, visine 64 m u kaskadama

Vodopad na Staroj planini

Vodopad na Staroj planini

Etnografske vrednosti

     Izuzetno veliko bogatstvo materijalne i duhovne kulture cine ovaj kraj neiscrpnim i nedovoljno iskorišcenom mogucnošcu za svestrano širenje turisticke ponude uz kombinovanje sa drugim elementima. Karakteristicni etno motivi sa ovog podrucja su karakteristicna narodna nošnja za ovaj kraj, nadaleko poznati pirotski cilim koji se po nacinu tkanja i po šarama sasvim razlikuje od persijskog cilimarstva, šare na pirotskom cilimu su zasigurno autohtone. Pirotski cilim osvaja svojom lepotom, ornamentikom i bojom. Kao skupocen poklon poklanjan je samo u retkim prilikama. U grupu etnografskih vrednosti spadaju i pirotski opanak, grncarski predmeti, kožarski i vezeni proizvodi, odnosno rukotvorine sa ovog podrucja. U tu grupu spadaju i karakteristicna jela sa ovog podrucja sa svim svojim specificnostima i odlikama medu kojima se zasigurno istice nadaleko poznati pirotski kackavalj koji je na mnogim sajmovima dobijao prve nagrade. Pored bogatstva materijalne kulture sa ovog podrucja karakteristicno je i bogatstvo duhovne kulture koja se ogleda kroz muziku, govor, folklor i obicaje vezane za ovaj kraj.

     Ove etnografske turisticke vrednosti upotpunjuju i umetnicki motivi vezani za ovaj kraj kao što su arhitektonski objekti, slike, freske, ikone, mozaici, slikarska i vajarska dela poznatih majstora kao i spomenici iz razlicitih vremenskih perioda.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: